Chuyến đi đến farm dâu tây hữu cơ Cò Nòi

Theo chân kỹ sư thực địa Dương Khôi, đội ngũ Bác Tôm có dịp ghé thăm farm dâu tây hữu cơ của anh Tuấn tại Cò Nòi, Mai Sơn, Sơn La. 

Cơ duyên canh tác dâu tây hữu cơ

Vừa qua, đội ngũ Bác Tôm đã tham quan vườn dâu tây thuộc HTX Mai Sơn Greenfarm, do anh Nguyễn Văn Tuấn sáng lập và trực tiếp vận hành. Ngay từ đầu, anh Tuấn đã ấp ủ định hướng phát triển Mai Sơn Greenfarm thành mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch.

Anh Tuấn chia sẻ rằng vào năm 2019, xuất phát từ biến cố của gia đình, anh càng thấu hiểu sâu sắc giá trị của thực phẩm sạch. Anh đã quyết tâm chuyển sang làm nông nghiệp hữu cơ.

Anh chọn dâu tây để canh tác vì đây là loại quả ăn trực tiếp, không gọt vỏ, lại cho quả chín liên tục mỗi ngày. Điều đó đồng nghĩa với trồng dâu hữu cơ không chỉ là định hướng, mà là nguyên tắc bắt buộc để đảm bảo chất lượng sản phẩm và sức khỏe người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, khu vực Cò Nòi có điều kiện tự nhiên khá phù hợp với cây dâu tây – một giống cây ngoại lai ưa khí hậu ôn đới. Tại đây, mùa đông lạnh nhưng vẫn có nắng giúp quả dâu chín, ngoài ra, độ ẩm không quá cao cũng hạn chế nhiều loại sâu bệnh.

Dưỡng đất hơn dưỡng cây

Từ năm 2019, khi xác định theo đuổi nông nghiệp hữu cơ, anh Tuấn chọn cách cải tạo đất trước khi trồng cây. Anh “bỏ trống” đất trong hơn ba năm. Khoảng thời gian này là thời gian để đất được nghỉ ngơi, phục hồi độ phì nhiêu và tích lũy dinh dưỡng.

Thông thường, nếu canh tác sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, dâu tây chỉ được trồng khoảng 2 năm trên một mảnh đất, sau đó phải chuyển sang khu vực khác. Nhưng với cách canh tác dưỡng đất hữu cơ, anh Tuấn tin rằng đất sẽ ngày càng tốt lên theo thời gian. Khi hệ đất được nuôi dưỡng đúng cách, năng suất về lâu dài hoàn toàn có thể tiệm cận với canh tác hóa học.

Năm 2022, anh Tuấn chính thức canh tác dâu tây. Sau này, trước mỗi vụ trồng, toàn bộ luống đều được bón lót bằng phân giun trùn quế và cám gạo, kết hợp tưới men vi sinh. Quy trình này giúp tạo nền đất tơi xốp, giàu hệ vi sinh vật có lợi. Khi đất khỏe, cây sẽ tự điều chỉnh và phát triển ổn định hơn. 

Phát triển hệ thống phân ủ hữu cơ

Đến với farm dâu tây Cò Nòi, điều làm đội ngũ Bác Tôm ấn tượng ngoài những luống dâu tây thẳng tắp chính là khu vực sau vườn – nơi đặt các thùng  ủ phân. Đây chính là kho dinh dưỡng của toàn bộ vườn dâu.

Anh Tuấn đã sử dụng các nguyên liệu tự nhiên để ủ phân hữu cơ: Mật mía, đậu tương, chuối và các chế phẩm vi sinh. Trong đó, đậu tương cung cấp đạm, giúp cây phát triển thân lá. Còn chuối được ủ trong khoảng 3 tháng để bổ sung kali, hỗ trợ quá trình hình thành và tích lũy đường trong quả.

Sau khi ủ từ 1 đến 3 tháng, dung dịch được lọc kỹ rồi đưa vào hệ thống tưới nhỏ giọt để bón thúc.

Bác Dương Khôi – kỹ sư thực địa của Bác Tôm nhận xét cách ủ phân hữu cơ của vườn anh Tuấn rất chuẩn, khi mở nắp thùng phân ra, phân ủ được lên men đúng cách, có đóng váng trắng và có hương thơm dễ chịu.

Áp dụng hai hệ thống tưới nước

Tại vườn dâu Cò Nòi của anh Tuấn, hai hệ thống tưới nước được áp dụng: tưới phun sương và tưới nhỏ giọt. Hai hệ thống độc lập này đảm bảo nguồn nước tưới tiêu luôn được ổn định, điều tiết độ ẩm toàn vườn.

Nguồn nước tại farm được lấy từ giếng khoan. Tuy nhiên, do đặc điểm địa chất có đá vôi, nếu sử dụng trực tiếp để tưới lên cây sẽ xuất hiện lớp váng trắng. Vì vậy, anh Tuấn đã dẫn nước về bể lắng rộng hơn 200m² trước khi đưa vào sử dụng.

Cách xử lý này giúp kiểm soát tốt chất lượng nước, đồng thời đảm bảo cây nhận được nguồn nước ổn định trong suốt quá trình sinh trưởng.

Phòng trừ sâu bệnh bằng chế phẩm sinh học

Năm 2022, farm bắt đầu trồng những luống dâu đầu tiên. Đây cũng là giai đoạn nhiều thử thách nhất, đặc biệt là sự xuất hiện của rệp, trĩ và nhện đỏ.

Tại farm dâu Cò Nòi, các chế phẩm sinh học được ủ và phun định kỳ. Hỗn hợp gồm tỏi, ớt, riềng, kết hợp với rỉ mật và men vi sinh, được ủ theo công thức riêng. Sau khi lên men đạt chuẩn, dung dịch có mùi thơm nhẹ, không hắc. 

Anh Tuấn chia sẻ rằng dung dịch này được phun đều theo chu kỳ, đặc biệt vào thời điểm giữa tháng âm lịch – khi côn trùng bắt đầu sinh sản mạnh.

Đặc biệt, từ năm 2025, cây tỏi được trồng xen giữa các luống dâu như một cách xua đuổi côn trùng tự nhiên.

Các cách phòng trừ sâu bệnh này cần thời gian phát huy hiệu quả lâu hơn, nhưng đảm bảo cây được trồng hữu cơ, thuận tự nhiên, an toàn với sức khỏe người dùng.

Hương vị dâu tây Cò Nòi

Dâu tây tại farm Cò Nòi không đồng đều về kích thước hay màu sắc. Trên cùng một cây có thể thấy quả lớn, quả nhỏ, quả xanh và quả chín xen kẽ.

Lý giải về điều này, anh Tuấn chia sẻ rằng cây dâu phát triển thuận theo tự nhiên, không bị can thiệp để đồng nhất hình thức. 

Về tổng thể, dâu Cò Nòi có vị chua nhẹ, ngọt thanh. Đặc biệt, những quả có bề mặt hơi rám thường cho vị ngọt đậm hơn, do quá trình thoát nước làm đường được cô đặc lại. Tuy vậy, các quả rám thường không được người tiêu dùng ưa chuộng vì lý do hình thức.

Thu hoạch dâu tây Cò Nòi

Vào mùa vụ, dâu được thu hoạch vào buổi sáng hàng ngày. Sau đó, quả được đưa về khu sơ chế có điều hòa để giữ được độ tươi.

Tại khu vực sơ chế, dâu được lựa chọn thủ công từng quả, phân loại theo kích thước. Những quả đạt tiêu chuẩn sẽ được đóng gói riêng. Quy trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ, bởi dâu là loại quả dễ dập và nhạy cảm với nhiệt độ.

Quan sát quy trình tại khu vực sơ chế, đội ngũ Bác Tôm nhận ra rằng có nhiều quả dâu chín đỏ không được đóng gói. Anh Tuấn chia sẻ rằng các quả chín đỏ sẽ có vị rất ngọt nhưng vì quả đã chín nên khi vận chuyển đường xa sẽ dễ bị dập, hỏng. Vì vậy, quả chín đỏ sẽ không được đóng gói và phân phối.

Chuẩn bị ươm giống cho mùa vụ mới

Hiện tại, dâu Cò Nòi đã vào cuối vụ. Sau khi kết thúc vụ thu hoạch, vườn dâu bước vào giai đoạn ươm giống. Đây là công đoạn quan trọng để duy trì chất lượng cây và chủ động nguồn giống cho mùa tiếp theo.

Anh Tuấn tự ươm giống để đảm bảo kiểm soát tốt hơn đặc tính cây trồng, đồng thời đảm bảo tính ổn định qua các mùa vụ. Đây cũng là một phần trong cách làm nông nghiệp theo hướng dài hạn, nơi mỗi mùa vụ đều là sự tiếp nối của mùa trước.

Câu chuyện từ farm dâu hữu cơ Cò Nòi

Rời farm dâu tây Cò Nòi, điều đọng lại trong đội ngũ Bác Tôm không chỉ là hương vị của những trái dâu chín, mà là cách người làm nông lựa chọn con đường của mình.

Anh Tuấn đã không tìm cách tối ưu ngắn hạn mà thay vào đó, kiên trì xây dựng và vận hành mô hình hữu cơ. Farm dâu tây Cò Nòi đã được xây dựng nền tảng – từ đất, nước đến hệ sinh thái trong vườn. Mỗi công đoạn đều cần thời gian dài nỗ lực, bền bỉ, nhưng cũng chính điều đó tạo nên sự ổn định và khác biệt.

Dâu tây Cò Nòi chính là kết quả của một quá trình miệt mài, vững tin vào nông nghiệp sạch. Và mỗi trái dâu được đưa đến tay người tiêu dùng chính là sự lan tỏa những giá trị nông nghiệp bền vững, vì an toàn và sức khỏe con người.

Hiện tại, dâu tây Cò Nòi đang được phân phối tại hệ thống cửa hàng Bác Tôm.