Farmtour Vườn Quốc gia Xuân Thủy: Hai ngày hiểu hơn về rừng ngập mặn

Đội ngũ Bác Tôm đã cùng khám phá hệ sinh thái rừng ngập mặn, trải nghiệm bắt tôm đêm và có khoảng thời gian giao lưu thân mật cùng chị Thoa – founder của HTX Khang Tường.

Khởi hành chuyến đi với nhiều sự mong chờ

Ngay từ trên xe đi từ Hà Nội đến VQG Xuân Thủy, không khí đã trở nên sôi nổi dưới sự dẫn dắt của chị Thuận Trần và bạn Hồng Nhung HR. 

Các thành viên của Bác Tôm, gia đình của cán bộ nhân viên cùng các em nhỏ tham gia Trại hè Bác Tôm lần lượt giới thiệu về bản thân, chia sẻ điều mong muốn người khác nhớ về mình cũng như kỳ vọng dành cho chuyến đi.

Có thành viên muốn hiểu hơn về các sản phẩm của VQG Xuân Thủy để kể lại cho khách hàng hành trình từ farm đến cửa hàng. Có anh chị mong được học hỏi câu chuyện khởi nghiệp của chị Doãn Thị Thoa – Founder HTX Khang Tường. 

Có người đơn giản chỉ muốn được nghỉ ngơi giữa thiên nhiên, trải nghiệm mò ngao, bắt tôm và hít thở bầu không khí trong lành của rừng ngập mặn. Bên cạnh đó, cũng có những thành viên đã từng đến Xuân Thủy 2, 3 lần nhưng vẫn háo hức được chứng kiến những sự thay đổi của farm. 

Không khí trên xe càng thêm hào hứng nhờ trò chơi tìm hiểu về sản phẩm, đối tác, kỹ sư thực địa và các giá trị văn hóa của Bác Tôm. Hai đội Tâm Thuận và Healthcoach liên tục bám đuổi điểm số. Kết thúc trò chơi, đội Tâm Thuận đã giành chiến thắng và cùng chia sẻ phần quà là hộp thạch Quýt Sim cùng cuốn sách “7 thói quen hiệu quả”.

Theo tàu khám phá VQG Xuân Thủy – “lá phổi xanh” nơi cửa sông Hồng

Sau khi nghỉ ngơi ngắn tại An Eco Homestay, cả đoàn lên tàu khám phá Vườn Quốc gia Xuân Thủy.

Đồng hành với đoàn là chị Doãn Thị Thoa – Founder HTX Khang Tường. Trong suốt hành trình, chị không chỉ giới thiệu về cảnh quan mà còn chia sẻ câu chuyện phía sau hệ sinh thái rừng ngập mặn.

VQG Xuân Thủy là vùng đất ngập nước đầu tiên của Đông Nam Á được công nhận theo Công ước Ramsar từ năm 1989, đồng thời là vùng lõi của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới châu thổ sông Hồng do UNESCO công nhận. Trên diện tích hơn 7.100 ha, hệ sinh thái rừng ngập mặn nơi đây là nơi cư trú của nhiều loài chim quý hiếm và cũng là môi trường sinh sống của tôm, cua, cá, ngao cùng nhiều loài thủy sản khác.

Chị Thoa chia sẻ rằng cơ duyên chị gắn bó với rừng ngập mặn bắt đầu từ khi còn là học sinh tham gia dự án trồng rừng của Đan Mạch. Khi ấy chị luôn băn khoăn vì sao những người ở một đất nước xa xôi lại đến quê hương mình để trồng cây. Nhiều năm sau, chị tìm hiểu kỹ càng hơn về vai trò của rừng ngập mặn trong bảo vệ môi trường và sinh kế của người dân, chị quyết định trở về quê để phát triển mô hình kinh tế gắn với bảo tồn rừng.

Trên hành trình tiến vào vùng lõi của VQG, chị Thoa giới thiệu từng loài cây đặc trưng của rừng ngập mặn như sú, vẹt, đước vòi… Mỗi loài đảm nhận một vai trò khác nhau trong hệ sinh thái, tạo nên những tầng rừng đa dạng giúp giữ phù sa, giảm sóng, chống xói mòn và tạo môi trường sinh trưởng cho nhiều loài thủy sản.

Trong đó, nhiều thành viên đặc biệt ấn tượng với hiện tượng “thai sinh” của cây sú vẹt – hạt nảy mầm thành cây con ngay trên cây mẹ trước khi rơi xuống bùn, một cơ chế thích nghi độc đáo với môi trường ngập mặn.

Hiểu hơn về hành trình tạo nên những sản phẩm thuận tự nhiên

Khi tiến vào vùng lõi của VQG, đoàn ngang qua những bãi hàu của bà con địa phương. 

Chị Thoa đã giới thiệu cách người dân cấy giống trên chính những vỏ hàu cũ và nuôi trong khoảng một năm trước khi thu hoạch. Hàu được nuôi trên hệ thống bè tre và dây lưới, thay vì sử dụng các cột bê tông như tại một số nơi khác. Phương thức này giúp tận dụng nguồn vật liệu sẵn có và giảm tác động tới môi trường biển. 

Khi tàu tiến gần khu vực Cồn Lu – nơi cuối dòng sông Hồng đổ ra biển, mặt nước bắt đầu dập dềnh hơn. Đây cũng là nơi phù sa được giữ lại nhờ hệ thống rừng ngập mặn, từ đó hình thành các bãi bồi và cồn cát qua nhiều năm.

Trong chuyến đi, chị Thoa còn chia sẻ với đoàn một mẹo nhỏ làm sạch ngao là ngâm ngao với nước muối và dầu ăn để ngao nhả sạch cát.

Trải nghiệm bắt tôm rảo đêm theo con nước

Vào buổi tối đầu tiên, cả đoàn đã được trải nghiệm bắt tôm rảo tại đầm. Dưới ánh đèn giữa đầm, các cô chú bắt đầu tháo nước để thu hoạch tôm.

Tại HTX Khang Tường, tôm được nuôi trong hệ sinh thái rừng ngập mặn, không sử dụng kháng sinh hay thức ăn công nghiệp. Tôm, cua, cá phát triển nhờ rong rêu và nguồn thức ăn tự nhiên dưới những tán rễ sú, vẹt. 

Chị Huệ – người trực tiếp làm việc tại đầm – chia sẻ rằng việc đánh bắt tôm rảo hoàn toàn phụ thuộc vào mùa vụ và con nước. Tôm được thả từ khoảng cuối tháng Giêng, đến tháng 5, tháng 6 mới bước vào vụ thu hoạch. Sản lượng mỗi lần đánh bắt không cố định mà phụ thuộc vào chu kỳ thủy triều và lịch trăng.

Các thành viên của Bác Tôm được trực tiếp quan sát quá trình kéo lưới, phân loại tôm rảo, tôm sú, tôm he, tôm gai, tôm tu. Nhiều thành viên thích thú khi được hướng dẫn cách phân biệt tôm rảo và tôm tu – hai loài rất dễ nhầm lẫn nếu chỉ nhìn lướt qua.

Khởi động ngày mới với trò chơi cầu khỉ

Sáng hôm sau, cả các thành viên của Bác Tôm và các cháu nhỏ tham gia Trại hè đều rất hào hứng tham gia trải nghiệm cầu khỉ.

Chiếc cầu khỉ trở thành thử thách thú vị đối với cả người lớn lẫn các em nhỏ khi cần sự thăng bằng, khéo léo và tính nhẫn nại.  Tiếng cười vang lên liên tục khi các thành viên nỗ lực chinh phục chiếc cầu, có anh chị thử đi trên cầu hơn 10 lần. 

Trong phần thử thách, có một lần bạn Nhi Marketing sau khi được vài bước trên cầu thì mất thăng bằng, may mắn được một đồng nghiệp đưa tay hỗ trợ kịp thời. Thay vì đi tiếp, Nhi đã chủ động quay trở lại điểm xuất phát để bắt đầu lại từ đầu. Một hành động rất nhỏ nhưng nhận được sự hưởng ứng của cả đoàn bởi tinh thần fair play và thể hiện tinh thần làm chủ rất rõ của bạn Nhi.

Eat Real – bắt đầu từ việc hiểu và trân trọng thực phẩm

Sau phần trải nghiệm ngoài trời, cả đoàn thay trang phục và di chuyển về chòi “Túp lều Bác Tôm” để tổ chức chương trình đào tạo.

Nội dung đào tạo nội bộ gồm 2 phần với chủ đề health coach do chị Thuận Trần dẫn dắt và chủ đề khởi nghiệp được chị Thoa chia sẻ.

Ở phần chia sẻ về Health Coach – Eat Real, chị Thuận Trần mong muốn mỗi thành viên của Bác Tôm vừa là người thầy, vừa là học trò để cùng lan tỏa những thói quen sống khỏe.

Để sống khỏe chúng ta cần quan tâm đến sức khỏe vật lý và sức khỏe tinh thần. Trong đó, sức khỏe vật lý chịu ảnh hưởng bởi dinh dưỡng, lối sống, tinh thần, môi trường và các mối quan hệ xung quanh. 

Trong buổi chia sẻ nội bộ, chị Thuận Trần tập chung vào thói quen Eat Real – ăn thật. Để thực hành điều này, trước tiên chúng ta cần phải có thực phẩm thật và biết sử dụng thực phẩm một cách không lãng phí.

>>> Xem thêm: Tiêu chí bữa ăn của Bác Tôm

Bên cạnh chế độ ăn, chị Thuận cũng chia sẻ về những thói quen đơn giản như uống nước đúng cách, duy trì vận động, ăn vừa đủ thay vì quá no hay xây dựng nhịp sinh hoạt phù hợp với cơ thể. 

Ở góc độ sức khỏe tinh thần, chị Thuận nhiều giá trị văn hóa của Bác Tôm cũng được nhắc lại như Làm Chủ, Thiện hay Biết Ơn. Không chỉ hướng đến việc chăm sóc bản thân, những giá trị ấy còn giúp mỗi thành viên xây dựng tinh thần tích cực.

Không khí buổi đào tạo trở nên cởi mở hơn khi các thành viên cùng chia sẻ những thay đổi của bản thân sau quá trình xây dựng lối sống lành mạnh. Như chị Huệ chia sẻ về hành trình giảm cân của con trai nhờ tính kỷ luật trong ăn uống.

>>> Xem thêm: Health Coach trong Farmtour Xuân Thủy: Muốn khỏe, trước tiên hãy học cách lắng nghe cơ thể

Lắng nghe câu chuyện khởi nghiệp với cánh rừng ngập mặn

Câu chuyện khởi nghiệp của chị Thoa đã đem đến nhiều cảm xúc cho các thành viên của Bác Tôm. Điều chạm đến mọi người không chỉ là hành trình khởi nghiệp mà còn là cách chị lựa chọn đối diện với khó khăn trong suốt những năm qua.

Chọn sản phẩm trung thực và sạch sẽ

Trước khi trở về quê, chị từng làm việc tại Hà Nội trong lĩnh vực thiết bị y tế. Năm 2017, khi nghỉ thai sản, chị chứng kiến nhiều hộ dân quanh Vườn Quốc gia gặp khó khăn trong việc tiêu thụ thủy sản. Tôm được mùa nhưng mất giá, người dân chủ yếu bán tươi nên giá trị sản phẩm chưa cao.

Đứng trước thực tế đó, chị bắt đầu bằng một câu hỏi dành cho chính mình: “Mình cần làm gì, ở đâu, như thế nào? Sản phẩm có thực sự cần thiết cho người tiêu dùng hay không?”.

Câu trả lời chị lựa chọn là phát triển “những sản phẩm trung thực và sạch sẽ”, xuất phát từ chính những gì quê hương đang có. Chị bắt đầu học cách hấp tôm, bóc nõn, cấp đông sâu, hút chân không để đưa sản phẩm đến khách hàng ở thành phố. Khi thị trường dần đón nhận, chị tiếp tục đầu tư trang thiết bị và thành lập Hợp tác xã Khang Tường vào năm 2019, tạo đầu ra ổn định hơn cho bà con địa phương.

Học từ những lần thất bại

Nhìn lại chặng đường đã qua, chị Thoa cho biết hành trình ấy chưa bao giờ dễ dàng. Có những giai đoạn trồng rừng ngập mặn thất bại liên tiếp, phải đến lần thứ ba cây mới có thể bén rễ và phát triển. Có thời điểm chị thiếu vốn, kế hoạch xây dựng homestay nhiều lần phải gác lại, thậm chí từng bị lừa trong quá trình chuẩn bị đầu tư.

Điều giúp chị tiếp tục bước đi không phải vì mọi việc trở nên dễ dàng hơn, mà bởi chị luôn tin rằng dù khó khăn đến đâu cũng sẽ luôn có một con đường để mình đi tiếp. Mỗi lần gặp trở ngại, thay vì dừng lại, chị chọn học thêm một điều mới.

Chị tìm đến anh Chiến – CEO Bác Tôm để học hỏi về sơ chế và bảo quản thủy sản. Chị vào Bến Tre tìm hiểu mô hình của Người Giữ Rừng, rồi sang Thái Lan học thêm kinh nghiệm chế biến và phát triển sản phẩm. Từng bước, chị học cách vận hành toàn bộ quy trình của hợp tác xã, từ thu mua, sản xuất đến tiêu thụ, để có thể chủ động hơn trong mọi tình huống.

Những năm sau đó, bên cạnh phát triển thủy sản thuận tự nhiên, chị tiếp tục hiện thực hóa ý tưởng xây dựng An Eco Homestay – một không gian để du khách không chỉ nghỉ ngơi mà còn hiểu hơn về hệ sinh thái rừng ngập mặn và cuộc sống bà con VQG Xuân Thủy.

Duy trì những nguyên tắc

Không chỉ đầu tư vào kiến thức, chị Thoa còn duy trì cho mình một nguyên tắc tài chính rất giản dị: dù thu nhập mỗi tháng có thay đổi, chị vẫn luôn dành một khoản tiết kiệm cố định. Theo chị, khoản dự phòng ấy không chỉ giúp giải quyết những tình huống bất ngờ mà còn mang lại sự bình tĩnh để đưa ra những quyết định dài hạn.

Bên cạnh đó, chị Thoa cũng duy trì thói quen đọc sách. Đối với chị khoảng thời gian được kết nối với sách giúp chị được chậm lại, nghĩ về những điều tích cực hơn.

Qua chia sẻ của chị Thoa, các thành viên của Bác Tôm hiểu hơn về hành trình khởi nghiệp và tinh thần kiên trì học hỏi, dám thay đổi và luôn giữ niềm tin vào những giá trị mình theo đuổi, ngay cả trong những giai đoạn nhiều thử thách nhất của chị Thoa.

Hòa mình cùng thiên nhiên tại An Eco Homestay

Trong chuyến farmtour tại VQG Xuân Thủy, đoàn Bác Tôm đã nghỉ ngơi tại An Eco Homestay – khu nghỉ dưỡng nằm giữa màu xanh của rừng ngập mặn, do chị Thoa gây dựng để mọi người có một không gian nghỉ ngơi, kết nối và sống chậm lại giữa thiên nhiên. 

Sau một ngày khám phá đầm, đi thuyền, bắt tôm hay mò ngao, mọi người lại cùng trở về An Eco, quây quần bên những bữa cơm thân mật như người nhà. 

Bữa ăn ở An Eco mang theo hương vị đặc trưng của Giao Thủy. Đó là những con tôm vừa đánh bắt từ đầm, rau củ theo mùa, ngan dé nhà nuôi hay những món ăn dân dã như canh cua, vịt biển, trứng, nộm sứa. Có bữa, tôm tu vừa đánh bắt tối hôm trước được rang giòn, thơm và ngọt lịm.

Các thành viên của Bác Tôm cũng rất ấn tượng với việc homestay không sử dụng chai nước nhựa dùng một lần mà thay bằng chai thủy tinh, giúp mọi người cảm nhận rõ hơn tinh thần sống xanh, thuận tự nhiên mà chị Thoa cũng như HTX Khang Tường đang theo đuổi.

Hai ngày để hiểu hơn về thuận tự nhiên

Suốt nhiều năm qua, HTX Khang Tường và Bác Tôm đã đồng hành trên nền tảng chung về triết lý thuận tự nhiên. Sự đồng hành đó không chỉ đưa những sản phẩm sạch, thuận tự nhiên từ rừng ngập mặn đến tay người tiêu dùng, hai đơn vị còn cùng lan tỏa mô hình kinh tế xanh, nơi mỗi cánh rừng được giữ lại cũng đồng nghĩa với việc nhiều loài thủy sản tiếp tục có môi trường sinh trưởng và nhiều hộ dân tiếp tục có sinh kế bền vững.

Khép lại chuyến farmtour đến VQG Xuân Thủy, điều còn đọng lại không chỉ là những bữa ăn giữa đầm, những lần kéo lưới hay tiếng cười trên cầu khỉ. Đó còn là sự thấu hiểu hơn với hành trình tạo nên một con tôm, con cua hay một hũ mật ong hoa sú vẹt; là sự đồng cảm với câu chuyện khởi nghiệp nhiều thử thách của chị Thoa và HTX Khang Tường; là nhận thức rõ hơn rằng phát triển kinh tế hoàn toàn có thể song hành cùng bảo tồn thiên nhiên.

Rời Xuân Thủy để trở về Hà Nội, mỗi thành viên của Bác Tôm chia sẻ cùng chia sẻ cảm nhận sau chuyến đi. Có thành viên quyết tâm thay đổi thói quen ăn uống, có người muốn lan tỏa nhiều hơn giá trị của thực phẩm thuận tự nhiên tới khách hàng, có người đơn giản chỉ mong một ngày sẽ sớm quay trở lại VQG Xuân Thủy.

Hy vọng rằng chuyến farmtour đến VQG Xuân Thủy không chỉ giúp mỗi thành viên được nghỉ ngơi, thư giãn mà còn là cầu nối kéo mỗi người gần hơn với thiên nhiên và lối sống thuận tự nhiên!