Vịt biển Xuân Thủy: Đủ 80 ngày mới xuất chuồng, “du mục” kiếm ăn tự nhiên

Theo chân người nuôi vịt biển khám phá hành trình vịt bầu biển lớn lên giữa đồng ruộng, bãi triều và nguồn thức ăn tự nhiên. 

Gặp người nông dân gắn bó hơn 6 năm với vịt biển

Trong chuyến thăm VQG Xuân Thủy, đội ngũ Bác Tôm theo chân chị Thoa – Chủ nhiệm HTX Khang Tường – đến thăm các khu chăn thả vịt bầu biển của những hộ nông dân liên kết. Tại đây, đoàn có dịp gặp anh Nựu, một trong những hộ nuôi lâu năm của HTX.

Đến nay, anh Nựu đã trải qua 13 vụ nuôi vịt bầu biển, tương đương hơn 6 năm gắn bó với giống vịt này. Mỗi năm, gia đình anh nuôi hai vụ, với đầu ra được HTX Khang Tường thu mua ổn định trong nhiều năm qua.

Vào những thời điểm cao điểm, lượng vịt tiêu thụ có thể đạt 100 – 150 con mỗi ngày thông qua HTX và hệ thống phân phối. 

Đặc điểm của giống vịt bầu biển

Vịt bầu biển, hay còn được người dân địa phương gọi là vịt biển, là giống vịt có khả năng thích nghi tốt với môi trường nước lợ và nước mặn. Giống vịt này được nuôi phổ biến tại các vùng ven biển thuộc huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình.

Theo kinh nghiệm chăn nuôi nhiều năm của anh Nựu, sự khác biệt giữa vịt chạy đồng và vịt nuôi công nghiệp được thể hiện qua thời gian nuôi và phương thức chăm sóc.

Vịt công nghiệp thường chỉ sau khoảng 38 – 45 ngày là có thể xuất bán. Trong khi đó, vịt bầu biển có tốc độ sinh trưởng chậm hơn. Thời gian nuôi thường kéo dài tối thiểu từ 80 – 85 ngày, thậm chí có những đàn được nuôi trên 90 ngày mới đạt chất lượng thịt tốt nhất.

Ở mô hình nuôi công nghiệp, vịt được ăn cám liên tục để tăng trọng nhanh, nuôi trong các không gian bí bách, nuôi bằng sàn hoặc xây bể xi măng nên ít nước tắm đằm.

Ngược lại, vịt bầu biển có khả năng kiếm ăn tốt. Sau giai đoạn úm ban đầu, vịt được thả hoàn toàn ra môi trường tự nhiên để tìm kiếm nguồn thức ăn từ đồng ruộng, đầm ven biển và các bãi triều.

Vịt bầu biển được tự do đi lại, bơi lội, tắm mình trong nước và sống “du mục”. 

Hành trình “du mục” của vịt bầu biển

Vịt bầu biển dành đến 2/3 cuộc đời để di chuyển giữa đồng ruộng, sông ngòi và vùng ven biển nhằm tự tìm kiếm thức ăn. 

Vịt được nuôi trong chuồng và tiêm phòng vacxin đầy đủ cho đến khi được 21 ngày tuổi. Từ khoảng 3 – 5 tuần tuổi, đàn vịt bắt đầu làm quen với thức ăn thô như thóc, ngô.

Khi vịt đủ cứng cáp khoảng 30 ngày tuổi, đàn vịt được đưa ra đồng ruộng, bờ đê hoặc các đầm nước ven biển để tự kiếm ăn. Nguồn thức ăn tự nhiên của vịt khá đa dạng, gồm thóc vương sau mùa gặt, ốc bươu vàng con, cua rốc, còng còng và các loài thủy sinh nhỏ sống ở vùng nước lợ. 

Sáng vịt được lùa đi ăn, chiều tối lại trở về khu vực nghỉ ngơi cạnh nhà. Nhờ được vận động liên tục và tiếp xúc với môi trường tự nhiên rộng lớn, đàn vịt phát triển chậm hơn nhưng săn chắc hơn so với các mô hình nuôi nhốt.

Lớn lên giữa đồng ruộng và biển cả

Một trong những điểm đặc biệt nhất của vịt bầu biển Xuân Thủy chính là phương thức chăn thả luân phiên theo mùa vụ và điều kiện tự nhiên.

Vào mùa gặt, những cánh đồng rộng lớn trở thành nguồn thức ăn tự nhiên phong phú của vịt bầu biển. Đàn vịt sẽ ăn những hạt thóc còn sót lại sau thu hoạch, đồng thời tìm kiếm các loại ốc nhỏ trên ruộng.

Khi thủy triều xuống hoặc vào những thời điểm thích hợp trong năm, đàn vịt tiếp tục được lùa ra các chân đê, bãi triều và đầm ven biển để tìm tôm, tép, cua nhỏ và các sinh vật tự nhiên khác.

Anh Nựu chia sẻ rằng việc nuôi vịt bầu biển phải dựa vào đồng. Khi đã thả vịt ra ngoài, đàn vịt sẽ tự mò mẫm kiếm ăn. Người nuôi không bổ sung thức ăn trong suốt thời gian chăn thả tự nhiên.

Vịt bầu biển khó nuôi hơn nhiều người nghĩ

Dù có khả năng thích nghi với môi trường nước lợ và nước mặn, vịt bầu biển không phải là giống dễ chăm sóc. 

Chị Thoa chia sẻ rằng vịt bầu biển là giống khá nhạy cảm, không được lùa đuổi vịt một cách mạnh bạo. Nếu bị hoảng sợ hoặc đuổi quá mạnh, vịt có thể bị xù lông, rụng lông, bỏ ăn và sụt cân.

Bên cạnh đó, theo kinh nghiệm của anh Nựu, vịt bầu biển là giống vịt khó nuôi hơn vịt cỏ truyền thống, đòi hỏi nhiều công chăm sóc hơn vịt trời.

Một trong những bệnh vịt bầu biển thường gặp nhất là bệnh bại huyết. Khi mắc bệnh, vịt có biểu hiện bỏ ăn, đầu ngoẹo bất thường rồi dần cứng lại. Đây là bệnh khó điều trị và có thể gây thiệt hại lớn nếu không phát hiện sớm.

Anh Nựu cho rằng sự khác biệt về điều kiện khí hậu và môi trường sống là một trong những nguyên nhân khiến giống vịt này dễ phát sinh bệnh khi được đưa từ vùng nuôi khác về địa phương. 

Tuy nhiên, việc chăn thả tự nhiên, thường xuyên vận động và tiếp xúc với môi trường rộng mở giúp đàn vịt khỏe mạnh hơn, giảm áp lực dịch bệnh so với mô hình nuôi nhốt tập trung.

Một ngày chăn vịt chạy đồng

Để có được những đàn vịt khỏe mạnh, công việc của người chăn nuôi bắt đầu từ rất sớm. Hiện tại, anh Nựu đang nuôi khoảng 1.500 con vịt.

Buổi sáng, anh Nựu lùa đàn vịt ra đồng kiếm ăn. Khoảng 10 giờ, khi đàn vịt đã ăn đủ, đàn vịt sẽ được lùa về để nghỉ ngơi.

Đến khoảng 3 giờ chiều, đàn vịt tiếp tục được đưa ra đồng hoặc ra các khu vực ven biển để tìm thức ăn tự nhiên. Khoảng 6 giờ tối, vịt được lùa về bến và nghỉ đêm tại khu lán trại.

Khu lán trại của vịt được xây dựng đơn giản nhưng đảm bảo sạch sẽ và khô ráo. Nền bê tông cùng hệ thống sàn cao giúp hạn chế ẩm thấp, tạo môi trường nghỉ ngơi thông thoáng cho đàn vịt sau mỗi ngày kiếm ăn.

Trong suốt thời gian vịt thả đồng, anh Nựu luôn phải túc trực ngoài đồng gần như cả ngày để quan sát và bảo vệ đàn vịt khỏi chó, mèo hoặc các loài động vật khác có thể tấn công.

Thịt vịt bầu biển nạc, thơm

Vịt biển đạt cân nặng trung bình 2 – 2,5kg sẽ được xuất bán, một số con có thể đạt gần 3 kg. Sau khi làm sạch, trọng lượng vịt thương phẩm dao động khoảng 1,5–2 kg.

Nhờ thường xuyên được vận động trên đồng ruộng, bãi triều và vùng nước tự nhiên, cơ thịt vịt bầu biển phát triển săn chắc hơn.

Thịt vịt biển có những đặc điểm nổi bật như:

• Thịt chắc, đanh và ngọt tự nhiên
• Tỷ lệ nạc cao
• Da mỏng, ít mỡ
• Khi chế biến, thịt không ra nhiều nước
• Mùi vị thơm tự nhiên, không bị hôi

Đặc biệt, vịt bầu biển thường xuyên bơi lội và tắm trong môi trường nước tự nhiên nên giúp giảm đáng kể mùi hôi đặc trưng của thịt vịt.

Quy trình làm sạch và đóng gói sau thu hoạch

Sau khi đạt đủ ngày tuổi, vịt được giết mổ thủ công theo quy trình làm sạch nghiêm ngặt.

Toàn bộ quá trình sử dụng nguồn nước sạch mới, kết hợp chanh, vỏ chanh cùng các loại lá quen thuộc như lá khế hoặc lá đu đủ để làm sạch da vịt.

Tiếp đó, vịt được ngâm với hỗn hợp rượu và muối nhằm loại bỏ mùi hôi đặc trưng, giúp thịt thơm hơn khi chế biến. Sau khi sơ chế hoàn thiện, sản phẩm được chuyển về HTX Khang Tường để hút chân không, đóng gói và phân phối tới các cửa hàng.

Nhờ quy trình xử lý và vận chuyển nhanh, vịt bầu biển thường được đưa tới điểm bán chỉ sau khoảng một ngày kể từ khi giết mổ, góp phần giữ được độ tươi ngon của sản phẩm.

Từ vùng đất ngập nước Xuân Thủy đến bàn ăn của người tiêu dùng

Giữa vùng cửa sông ven biển rộng lớn của Xuân Thủy, những đàn vịt biển vẫn ngày ngày theo bước chân người nông dân ra đồng, ra biển kiếm ăn.

Đó là mô hình chăn nuôi tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên, gắn liền với tập tính thuận tự nhiên của động vật, phù hợp với nhịp điệu mùa vụ của địa phương và đòi hỏi nhiều công sức chăm sóc hơn so với các phương thức nuôi công nghiệp.

Với Bác Tôm, sự đồng hành cùng HTX Khang Tường trong suốt nhiều năm qua không chỉ là câu chuyện kết nối đầu ra cho người chăn nuôi, mà còn là hành trình đưa những sản phẩm được nuôi dưỡng từ môi trường tự nhiên đến gần hơn với người tiêu dùng Việt.

Hiện tại, vịt bầu biển Xuân Thủy được phân phối tại hệ thống cửa hàng của Bác Tôm.