Điều gì tạo nên một farm “không lãng phí bất kỳ thứ gì”?

Đội ngũ Bác Tôm đã có cơ hội đến thăm trang trại của Đạt – nơi từ cách chăm đất, quản lý nhân sự đến bán hàng đều tuân theo tinh thần “không lãng phí bất kỳ thứ gì”. 

Học làm nông “từ những người giỏi nhất”

Anh Chiến – CEO của Bác Tôm và kỹ sư thực địa Ai Shinohara đã có chuyến thăm đến trang trại của em Đạt – một bạn trẻ sinh năm 1998 nhưng đã có 12 năm kinh nghiệm làm nông và đang quản lý 2 ha nông trại tại ngoại thành Hà Nội cùng nhiều khu sản xuất khác (từ Hải Dương, Hòa Bình, Đắk Lắk, Đà Nẵng…).

Sinh năm 1998, tuổi thơ của Đạt gắn với những chuyến đánh cá cùng bố mẹ. Em đã sớm tự lập từ khi còn nhỏ, tự nuôi gà, bán gà. Nhờ những trải nghiệm ấy đã hình thành ở em tinh thần không ngừng học hỏi và dám thử sức. Đạt từng thi đại học được 27 điểm nhưng em quyết định không học tiếp mà lựa chọn học từ thực tế: “Em muốn học từ những người giỏi nhất”.

Chính tinh thần ham học hỏi này đã giúp Đạt có những cơ hội học từ trải nghiệm thực tiễn. Đạt kể rằng khi bạn quyết tâm muốn học chăn nuôi, Đạt tìm cách gặp trực tiếp Viện trưởng Viện Chăn nuôi để học.

Muốn hiểu ngành chế biến vịt, Đạt đã sang Trung Quốc và Đài Loan để học cách khai thác tối đa giá trị của một con vịt, từ vịt quay, pate, giò đến nước hầm xương.

Năm 19 tuổi, Đạt đã tự kiếm được 5 tỷ đồng, nhưng thay vì coi đây là đích đến, em coi đây là động lực để bản thân tiếp tục phát triển.

Đến hiện tại, Đạt vẫn luôn giữ tinh thần học hỏi, cầu tiến. Ngoài quản lý trang trại, em còn tham gia tư vấn cho nhiều dự án công nghệ, nghiên cứu về vật liệu tre biến tính, quy hoạch nông nghiệp và phát triển vùng nguyên liệu.

Hiểu khách hàng qua những lần giao rau

Khi chia sẻ về quá trình xây dựng một trang trại mới, Đạt kể rằng trong khoảng hai tháng đầu, người trực tiếp giao rau đến từng hộ gia đình luôn là chính mình.

Chính quá trình giao rau giúp Đạt hiểu rõ hơn trải nghiệm của khách hàng: từ thời gian giao nhận, chất lượng sản phẩm sau quá trình vận chuyển cho đến những tình huống mà nhân viên giao hàng thường gặp phải.

Đạt ghi chép lại những tình huống thực tế, tổng hợp thành quy trình để đội ngũ vận hành sau này có thể làm việc thống nhất hơn.

Đó cũng là cách Đạt tiếp cận công việc: trước khi giao cho người khác, bản thân cần trực tiếp trải nghiệm để hiểu từng mắt xích trong hệ thống.

Hiểu đất để canh tác

Farm của Đạt vẫn duy trì thời gian nghỉ vào các giai đoạn hạ chí (1 tháng) và lập xuân (15 ngày – 1 tháng) để đất có thời gian phục hồi. 

Đạt chia sẻ: “Bên em vừa nghỉ Hạ Chí xong… Cỏ còn mọc um tùm chưa dọn. Mà khách của bên em bao giờ tầm này cũng nghỉ”.

Theo Đạt, làm nông không phải là khai thác đất liên tục để đạt sản lượng cao nhất, mà cần biết khi nào nên để đất nghỉ, con người nghỉ và tôn trọng nhịp điệu tự nhiên của mùa vụ.

Trong cải tạo đất, farm lựa chọn sử dụng 100m³ mùn bã nấm để bổ sung hữu cơ và cải thiện cấu trúc đất. Mỗi năm chỉ thuê máy cày lớn trộn vào đất một lần. Em Đạt nói: “Bón một lần, ăn cả năm”, dưỡng đất để cây trồng thêm dinh dưỡng và phát triển.

Bên cạnh đó, Đạt thường dành thời gian để đi khảo sát các địa phương nhằm tìm hiểu điều kiện đất đai và khí hậu, với tần suất 2-3 lần/tuần.

Đạt cho rằng mỗi vùng đất đều có đặc điểm riêng. Có nơi chỉ cần điều chỉnh phương pháp canh tác là có thể phát huy tiềm năng, nhưng cũng có những khu vực rất khó cải thiện nếu cấu trúc đất không còn phù hợp.

Một ngày bắt đầu từ 4 giờ sáng

Lịch làm việc của Đạt được duy trì trong nhiều năm nay, bắt đầu từ 4 giờ sáng.

Buổi sáng bắt đầu từ việc kiểm tra khuôn viên, chăm sóc vật nuôi rồi cùng làm việc với các cô chú tại trang trại. 

Sau đó là khoảng thời gian xử lý công việc quản lý như theo dõi camera, kiểm tra các nhóm làm việc của từng khu sản xuất, xem lại hình ảnh, nội dung truyền thông, thiết kế bao bì hoặc chuẩn bị cho các dự án mới.

Đặc biệt, phần lớn công việc quản lý đều được Đạt thực hiện thông qua điện thoại và các công cụ trực tuyến. Việc ứng dụng công nghệ giúp giảm thời gian xử lý, đồng thời giúp Đạt vẫn có nhiều thời gian trực tiếp ở tại trang trại.

Trong câu chuyện bên lề, Đạt chia sẻ về nhịp sống mà em đã duy trì trong nhiều năm. Có những giai đoạn, em chỉ ngủ khoảng 3 tiếng mỗi ngày, ăn một bữa và dành phần lớn thời gian cho công việc.

Bên cạnh đó, hơn 8 năm làm việc với nhiều đối tác, Đạt vẫn giữ thói quen không hút thuốc, không uống rượu. Điều này cũng là một điểm đồng điệu với văn hóa Bác Tôm, nơi mọi người hướng tới lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia và thuốc lá để giữ gìn sức khỏe và sự tỉnh táo trong công việc.

Tối ưu trong sản xuất

Đi dọc khu sản xuất, Đạt nhiều lần nhắc đến hai chữ “tối ưu”.

Đạt chia sẻ rằng: “Nếu không tối ưu hóa mọi khâu, từ sản xuất đến kinh doanh, thì làm nông chắc chắn sẽ thất bại”.

Theo Đạt, tối ưu không đơn thuần là cắt giảm chi phí mà là lựa chọn phương án mang lại hiệu quả cao nhất sau khi cân nhắc cả thời gian, công sức và nguồn lực.

Tại trang trại, Đạt gần như nói “không” với việc tự ủ dịch sinh học hay xịt thuốc tỏi, ớt để trừ sâu. Em chia sẻ rằng: “Sâu nhiều một phát là cắt bỏ, tiêu hủy luôn”. 

Nghe có vẻ khá cực đoan nhưng Đạt giải thích rằng: “Đó là kinh nghiệm sau hơn chục năm làm nông”. Chi phí nhân công đi xịt, thời gian chờ thuốc phát huy tác dụng, nguy cơ lây lan sang cây khác… Khi tính hết bài toán kinh tế, nhiều trường hợp nhổ bỏ ngay và trồng lại còn hiệu quả hơn cứu các cây đang bị bệnh.

Tư duy tối ưu hóa cũng được áp dụng trong cách quản lý trang trại. Toàn bộ khu sản xuất được chia thành bốn khu, mỗi khu giao cho một người phụ trách, cùng với một quản lý chung điều phối toàn bộ hoạt động. Theo Đạt, việc phân công rõ trách nhiệm giúp công việc được chủ động hơn, đồng thời giảm thời gian quản lý trực tiếp và tăng hiệu quả vận hành. 

Xây dựng một hệ thống tuần hoàn

Mô hình trang trại của Đạt được xây dựng theo hướng tuần hoàn giữa trồng trọt và chăn nuôi.

Ngoài rau thương phẩm, farm còn phát triển rau mầm cho nhóm khách hàng riêng. Phần rau không đạt tiêu chuẩn thương mại hoặc rau già được tận dụng làm thức ăn cho đàn vịt hơn 200 con, góp phần giảm lượng thức ăn công nghiệp trong các tháng cuối.

Theo Đạt, mục tiêu là hạn chế tối đa sự lãng phí, đồng thời tạo sự liên kết giữa các hoạt động trồng trọt và chăn nuôi thay vì phát triển riêng lẻ.

Bài toán đầu ra thị trường

Trang trại hiện phục vụ một nhóm khách hàng ổn định với 60 hộ gia đình tại Hà Nội với hình thức giao định kỳ theo tuần 1 lần, mỗi hộ 1 tháng nhận 30kg rau. Việc xây dựng tệp khách hàng cố định giúp kế hoạch sản xuất chủ động hơn và hạn chế áp lực tìm đầu ra mỗi ngày.

Theo Đạt, sản xuất và bán hàng cần được phát triển song song. Nếu chỉ tập trung vào sản xuất mà chưa chuẩn bị thị trường thì rất khó duy trì hoạt động lâu dài.

Trong câu chuyện về đầu ra, Đạt cho biết farm luôn hướng tới nguyên tắc “cùng thắng”. Mức giá được xây dựng để cả đối tác, khách hàng và trang trại đều có thể duy trì lợi ích lâu dài, thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận trước mắt.

Mỗi chuyến thăm farm là một câu chuyện

Qua mỗi chuyến thăm farm, đội ngũ Bác Tôm không chỉ tìm hiểu về sản phẩm hay quy trình canh tác mà còn có cơ hội lắng nghe những câu chuyện của người làm nông. 

Với Đạt, làm nông không chỉ là trồng được nhiều rau hơn, mà là xây dựng một hệ thống vận hành hiệu quả, nơi mỗi quyết định đều được cân nhắc dựa trên thời gian, nguồn lực và giá trị lâu dài, “không lãng phí bất kỳ thứ gì”.

Những góc nhìn ấy không chỉ giúp đội ngũ Bác Tôm hiểu thêm về một mô hình sản xuất được tổ chức bài bản, mà còn là một trải nghiệm đáng nhớ trong hành trình kết nối với những người đang gắn bó mỗi ngày với nông nghiệp.