Tôi luôn dành một sự ngưỡng mộ sâu sắc cho Kazuo Inamori. Từ một thanh niên xuất thân nghèo khó, từng nếm mùi thất bại khi thi trượt đại học và trầy trật lúc mới bước vào đời, ông đã vươn lên tự tay kiến tạo nên hai tập đoàn khổng lồ lọt top Fortune 500 thế giới (Kyocera và KDDI) nhờ triết lý lãnh đạo bằng văn hóa.
Lấy cảm hứng từ triết lý khác biệt đó, cộng với nhiều năm xây dựng đội ngũ và quan sát sự trưởng thành của các cá nhân trong tổ chức, tôi nhận ra thành công chưa bao giờ là một phép cộng đơn thuần của sự chăm chỉ hay may mắn. Nó luôn là một phép nhân khắt khe. Trong phép nhân ấy, chỉ cần một biến số bằng 0, mọi nỗ lực đều trở về cát bụi. Thậm chí, nếu có một biến mang dấu âm, sức tàn phá đối với toàn bộ hệ thống càng lớn.
Đúc kết từ thực tiễn vận hành và hệ giá trị cốt lõi, tôi gói gọn công thức đó thành 4 chữ: Thành công = Tâm x Tài x Lũ x Luật.
Tâm (Thái độ): Hạt giống định hướng
Tâm là nền tảng cốt lõi và cũng là biến số duy nhất trong công thức này có thể mang dấu âm. Một người có Tài, chịu được Lũ cao, chọn được nơi có Luật tốt, nhưng Tâm lại vị kỷ, thiếu sự chân thật toàn diện thì năng lực của họ rốt cuộc cũng chỉ dùng để lách luật và bòn rút lợi ích của tổ chức. Chữ Tâm đúng đắn bắt nguồn từ lòng biết ơn và tinh thần cho đi: nhìn nhận thẳng thắn vào sự thật, không che giấu lỗi lầm và luôn hướng tới một hệ giá trị chung bền vững.
Tài (Năng lực): Sức bật của hạt giống
Tài là năng lực chuyên môn, là sức vươn giúp hạt giống nảy mầm nhanh chóng. Đó là khả năng nhìn nhận vấn đề sắc bén và đưa ra giải pháp một cách mộc mạc, tinh gọn, ít tốn kém nhất. Tuy nhiên, Tài chỉ là điều kiện cần. Một người xuất chúng đến đâu cũng không thể đi đường dài nếu thiếu đi sức bền và một môi trường phù hợp để dung dưỡng năng lực đó.
Lũ (Khả năng vượt khó): Bộ rễ bám sâu
Trong kinh doanh bán lẻ thực phẩm sạch, “Lũ” không chỉ là thiên tai, mà là những rắc rối đổ xuống hàng ngày: rau hỏng héo lúc 4 giờ sáng, nhà cung cấp giao sai quy cách, hay khách hàng quen tức giận phàn nàn vì một quả ổi bị sâu bên trong.
Khả năng vượt Lũ chính là thước đo chân thực nhất của tinh thần làm chủ. Người vượt được Lũ không để cảm xúc hoảng loạn hay cái tôi ấm ức lấn át. Thay vì cãi tay đôi hay đổ lỗi qua lại, họ chủ động xắn tay phân loại hàng, phản hồi chân thật sớm nhất với khách, sau đó bình tĩnh ngồi lại với nhà cung cấp để tìm nguyên nhân gốc rễ và cùng nhau chịu trách nhiệm. Họ nhẫn nhịn lắng nghe để hấp thụ sự không hài lòng, biến những xung đột liên tục ấy thành bài tập để gọt giũa độ lỳ lợm và sự điềm tĩnh của chính mình. Thiếu chữ Lũ, hạt giống dù đẹp đẽ đến mấy cũng sẽ gãy đổ ở cơn bão đầu tiên.
Luật (Luật chơi của tổ chức): Đất và Hệ sinh thái
Đây là điểm thường bị bỏ quên nhất. Dù bạn có Tâm, có Tài và sức vượt Lũ vô song, nhưng nếu gieo mình xuống một mảnh Đất cằn cỗi, độc hại, nơi luật chơi thiếu minh bạch, sự phát triển của bạn sẽ bị kìm hãm. “Luật” chính là sự tương thích môi trường để tạo ra cộng hưởng. Một tổ chức có luật chơi đề cao sự cùng thắng sẽ tạo ra không gian an toàn, nơi các cá nhân không phải tiêu hao năng lượng để đề phòng nhau, mà cùng tập trung để làm lớn mạnh hệ sinh thái chung.
Mối quan hệ giữa cá nhân và tổ chức là một vòng lặp cộng sinh. Với người đứng đầu, nhiệm vụ không chỉ là đi săn tìm người giỏi, mà là thiết kế ra một bộ “Luật” đủ trong suốt, đủ tính trao quyền để làm tơi xốp mảnh Đất chung. Khi Đất đã chuẩn, những người có sẵn Tâm – Tài – Lũ sẽ tự động vươn lên.
Còn với mỗi cá nhân, hãy rèn luyện chữ Tâm, trau dồi chữ Tài, coi bão Lũ là cơ hội nâng Tâm và Tài lên, và quan trọng nhất: hãy đủ tỉnh táo để chọn cho mình một mảnh Đất “thuận tự nhiên” để gieo hạt, nơi những nỗ lực của bạn thực sự thuộc về và được nảy nở rực rỡ nhất.
